Doğalgazın kaynağı Sibirya’ya gittik! -44 derece nasıl bir şey? Dünyanın en büyük ikinci doğalgaz sahası olan Sibirya'nın Novy Urengoy bölgesini zirayet ettik. Hava -44'ü gösteriyordu. Bıyıklarım dondu. Gazprom'un yerin metrelerce altından nasıl doğalgaz çıkardığını ve inanılmaz soğuk şartlarda yaşamın nasıl olduğunu gördük. Türkiye'ye bu gazı ulaştıracak Türk Akımı projesinde ise ilk hat yarı yolu geçti. Sozcu.com.tr Kuzey Kutup Dairesi sınırlarından içeri girdi...

Doğalgazın kaynağı Sibirya’ya gittik! -44 derece nasıl bir şey?

Lisede dönem ödevi olarak Orhan Pamuk'un Kars'ta geçen Kar romanını okuyana kadar soğukla ilgili hiç ciddi bir fikrim yoktu. Fakat önceki hafta pazar akşamı Sibirya'ya ayak bastıktan sonra soğukla ilgili hiçbir şey bilmediğimi anladım. Daha önce hiç -44 dereceyi görmemiştim.

Bu soğuktan kurtulmak için ise çare doğalgaz. Türkiye ve Rusya arasında enerji politikalarının yeniden kurgulanmasına neden olacak Doğalgaz Türk Akımı projesinde deniz altındaki boru hatlarını ise Rus Gazprom şirketi yapıyor. Gazprom'un çoğunluk hisseleri Rusya Federasyonu'na ait. Özel yatırımcılar olsa da kamu payları hakim durumda. Gazprom'un davetlisi olarak adım attığımız Sibirya'da yerin 1000 metre-4000 metre arasında değişen derinliklerinden çıkarılan doğalgazın sondaj, çıkarılma ve işlenme süreçlerine tanıklık ettik.

Rusya dünya doğalgazı rezervlerinin yüzde 17'sine sahip bir ülke. Bu rezervlerin yüzde 90'i ise Kuzey Kutup dairesinin içinde yer alan Novy Urengoy'da yer alıyor. 1966 yılına kadar Novy Urengoy kuş uçmaz kervan geçmez bir bölgeymiş.

Novy Urengoy'da havalimanı var. Fakat uçaklar saat 13:00'a kadar iniş yapabiliyor. Ve Sibirya'daki bu havalimanında pasaport kontrol noktası yok. Moskova üzerinden uçmak zorundasınız yani. Biz de öyle yaptık İstanbul'dan Moskova'ya oradan Novy Urengoy'a hareket ettik. Yolculuk yaklaşık 13 saat sürdü.

Moskova’da aktarma süresiyle birlikte yolculuk 13 saat sürdü.

13 saatin ardından Novy Urengoy havalimanına indiğimizde hava -40 dereceydi. Bu soğukla ilk temas ettiğimde nefes almakta ciddi anlamda zorlandığımı söylemeliyim. Yüksek bir noktada olduğumuzdan üstümüzdeki basınç fazlaydı. Rüzgar olmadığı için soğuk üstünüze saldırmıyor fakat yakıcı bir etkisi olduğunu söyleyebilirim.

-40 derecede yaşam gerçekten çok zor. Bıyıklarınız bile donuyor. Fotoğraf: Can Mumay/sozcu.com.tr

Şehre ilk indiğimizde sokakta insan gördüğüme gerçekten şaşırdım. İnsanlar üzerinde pek de aman aman kalın gözükmeyen montlarla sokakta dolaşıyorlar. Otobüs bekliyorlardı. Otele gidene kadar etrafta birkaç toplu konut mahallesi ve bir iki bar gördüm fakat genel olarak ıssızdı.

Karnımız kurt gibi acıkmıştı. Yani sıra yemeğe geldiğinde Sibirya bölgesinin bir şeyleri pek de pişirme adeti olmadığını öğrendim. Yemekler lezzetsiz değildi. Fakat soğuk hava koşullarında yemekleri hareket halindeyken muhafaza etmek için kuruttuklarını veya tuzladıklarını gördük. Bölgede en fazla geyik eti tüketildiğini de not etmek gerek.

Sibirya’ya hareket eden uçakta servis edilen bazı ön yemekler kimilerinin midesini zorlayabilir. Fotoğraf: Can Mumay/sozcu.com.tr

Otele yerleştikten bir gün sonra Gazprom Novy Urengoy'daki doğalgazın çıkarılış tarihini anlatmak için açtığı müzeyi ziyaret ettik. Müzede 1966 yılında şehrin kurulmasından ilk doğalgazın çıkarılmasına kadar pek çok detay bulunuyor.

Novy Urengoy’da saat 08:00 hava en fazla bu kadar aydınlık oluyor. Saat 16:00 sularında da hava kararıyor. İkinci gün sıcaklık -36 dereceydi. Fotoğraf: Can Mumay/sozcu.com.tr

Gazprom müzesinde basın mensuplarına Rusya’nın dünya üzerindeki doğalgaz boru hatları gösterildi. Novy Urengoy’daki doğalgaz sahası dünyanın en büyük ikinci doğalgaz sahası, birinci ise İran’daki Pars doğalgaz sahası, fakat İran’daki üretim Rusya’dan düşük.
bircurumlaa
1966 yılında Novy Urengoy’da doğalgaz çıkaran ilk ekip.
urenyooo
Doğalgaz yerin 1000-4000 metre arasında katmanlardan çıkarılıyor. İşte o katmanlar…
1q1q11q1q
Ardından yolumuz Kuzey Kutup Dairesi'nin başlangıç sınırına düşüyor. Burayı ziyaret edenler kutup kaşifi unvanını alıyor. Kutup Dairesi sınırındaki soğuk yüzünden parmaklarım yandı ve elimi kısa bir süre kullanamaz hale geldim. Hatta cep telefonum belli bir noktadan sonra bu soğuğa dayanamayarak kapandı. Anıtın kuzeyine geçtiğiniz anda Kuzey Kutbu'na giriş yapmış oluyorsunuz. Biz de öyle yaparak Rusya'nın en büyük doğalgaz kuyularından biri olan 16. Doğalgaz Sahası'na hareket ettik.

16. Doğalgaz Sahası'na gittiğimizde işçilerin çalışma koşullarıyla ilgili bazı bilgiler edindik. Novy Urengoy'da çalışan işçiler yılın 12 ayı maaşlarını alıyor fakat bir ay çalışıp bir ay çalışmıyorlar. Bulundukları tesisten dışarı çıkmak çok mümkün olmadığından spor salonlarından bilardo odalarına kadar işçiler için pek çok şey düşünülerek bir tesis kurulmuş. Yedikleri yemekler yaptıkları işin karşılığı olması adına protein ağırlıklı.
futboll
Doğalgaz çıkarmak aynı zamanda pek çok riski de birlikte barındıran bir iş. Yangın çıkmaması için pek çok şey yasak. Aslında her şey yasak gibi:)
arasira
DOĞALGAZ NASIL İŞLENİYOR?

16. sahada doğalgazın kuyudan geldikten sonra nasıl işlendiği sürecine de tanıklık ettik. Gaz kaynağından alındıktan sonra çapı 1.2 metre olan borulara taşınıp işlenme odalarına götürülüyor. Burada toplanan gazlar ardından kurutma işlemine tabi tutuluyor. Daha sonra arıtma tesisine gönderilen gazların içindeki kum ve kil arındırılıyor.
akimiiii
Üçüncü gün otelden hareketle 1A Doğalgaz Sahası'nı ziyaret etmek için hareket ediyoruz.
isik
Gazprom'un Novy Urengoy'da 12 bin 500 çalışanı bulunuyor. Bu çalışanlar aileleriyle birlikte ciddi bir nüfusu oluşturuyorlar. Kentin nüfusu 120 bin civarında. Hal böyle olunca çocukların eğitimi için kentte okullar da açılıyor. Bu okulları ziyaret ediyoruz. Kentteki Gazprom Yüksekokulu doğalgaz sanayisine insan yetiştirmek için kurulmuş. Geleceğin uzman ve teknisyenleri bu okuldan çıkıyor. 1982'de kurulan Gazprom Yüksekokulu'nda 1000 öğrenci okuyor. Bu öğrenciler mezun olduktan sonra Gazprom'da işe başlıyorlar.

dogalgazzz
Okulun müdür yardımcısı bizi gezdiriyor. Sınıflarda torna tesviyeden, doğalgaz borularının çalışma prensiplerine kadar pek çok uygulamalı ders veriliyor.

İşte torna tezgahının başındaki bir öğrenci. Fotoğraf: Gazprom

MASAJ+TUZ ODALI ANAOKULU

Kentte çocuk yaştaki öğrenciler için bir anaokulu da kurulmuş. Fakat buraya bir okul demek haksızlık olur resort otel gibi bir şey. Gazprom işçilerinin çocukları için kurulan anaokulunda havuzdan masaja, özel çocuk doktorlarından drama derslerine kadar pek çok hizmet veriliyor. Çocuklar sabah 9:00'da okula teslim ediliyor, akşam 20:00'da aileleri tarafından teslim alınıyorlar.
masajlar
Vücutlarındaki oksijen oranını dengelemek için çocuklar tuz odasında dinlendiriliyor.

Fotoğraf: Gazprom

İşçilerin çocukları için yapıldığından okulun aylık ücreti 5 euro civarında. Bu arada Novy Urengoy’da aylık doğalgaz kullanım bedelinin 3 euro(!) olduğunu söylemek durumundayım.

İlk doğalgazın 1966 yılında çıkarıldığı noktaya dikilen anıt Novy Urengoy'a yolu düşenlerin uğradığı bir mekan. Aşağıdaki videoda açılan ilk kuyu adına yapılan anıtı görebilirsiniz.

TÜRK AKIMINDA SON DURUM NE?

Gazprom sistemine dahil olan doğalgazın yaklaşık yüzde 70'ini üreten Urengoy bölgesi, Rusya'dan Karadeniz'in altından Türkiye ve Avrupa'ya doğalgaz aktaracak Türk Akımı Doğalgaz Boru Hattı'ndan akacak doğalgazın da çok büyük kısmını sağlayacak.

Türk Akımı boru hattından Türkiye’ye gaz taşıyacak ilk hat Türkiye münhasır ekonomik bölgesi sınırları içine girdi.

16. Doğalgaz Sahası gibi bir üretim tesisinde bir yıl içinde tek başına neredeyse Türk Akımı'nın yıllık 31.5 milyar metreküplük toplam kapasitesini karşılayabilecek miktarlarda doğalgaz üretiliyor. Söz konusu kapasitenin yarısı Türkiye'nin kullanımına sunulacak. Halen yapımı devam eden Türk Akımı Boru Hattı'nın derin denizlerdeki inşaatını dünyanın en büyük inşaat gemisi olan Pioneering Spirit gerçekleştiriyor.

Pioneering Spirit İstabul Boğazı’ndan böyle geçmişti.

Her biri 930 kilometre uzunlukta olacak iki hattan oluşacak projede, hatlardan biri Türkiye-Rusya Münhasır Ekonomik Bölgelerinin sınırı olan 224. kilometreye kadar gelirken, Türkiye'nin kullanımına açılacak diğer hatta ise 530 kilometrenin üzerinde boru döşendi. Böylece Türkiye'nin güncel doğalgaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 35'ini karşılayacak ilk hattın yapımında yarı yol geçildi.

Rusya’nın Anapa kıyısından Kıyıköy’e kadar uzanacak birinci hat, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ’nin (BOTAŞ) inşa edeceği boru hattı ile Lüleburgaz’a getirilecek. Avrupa’nın kullanımı için ayrılan ikinci hattın kara kısmı ise BOTAŞ ve Gazprom’un ortak kuracağı bir şirket tarafından inşa edilecek. Alınan bilgilere göre bu hat İpsala üzerinden Avrupa’ya gidecek.

DoSomethingKaynak: Sozcu.com.tr

Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)

Facebook Yorumları



Disqus Yorumları